خاک‌بازی فقط سرگرمی نیست، سیستم ایمنی را هم تقویت می‌کند

پژوهش‌های تازه نشان می‌دهند تماس مستقیم پوست با خاک، گیاهان و دیگر مواد طبیعی می‌تواند تنوع میکروب‌های روی پوست را افزایش دهد و بر عملکرد سیستم ایمنی اثر بگذارد.  به گزارش بی‌بی‌سی فیوچر، میرا گرونروس، بوم‌شناس و پژوهشگر حوزه طبیعت و سلامت در موسسه محیط زیست فنلاند، در آزمایشی از افراد خواست دست‌هایشان را ۲۰ ثانیه با خاک، تورب و خزه مالش دهند. پس از این تماس، تعداد و تنوع میکروب‌های پوست به میزان قابل‌ملاحظه‌ای افزایش پیدا کرد و حتی شستن دست‌ها با آب نیز این تغییر را کاملا از بین نبرد. وجود باکتری‌های بیشتر روی پوست لزوما مضر نیست. تنوع بالای میکروبی می‌تواند مانع غالب شدن باکتری‌های بیماری‌زا شود و تعادل مجموعه میکروب‌های پوست را حفظ کند. با این حال، آزمایش گرونروس نشان داد مجموعه میکروب‌های پوست (میکروبیوتا) پس از مدتی به وضعیت قبلی بازمی‌گردد؛ از این رو، تماس مکرر یا طولانی‌تر با طبیعت می‌تواند تغییرات پایدارتری ایجاد کند. در فنلاند، پژوهشگران این موضوع را در کودکان نیز بررسی می‌کنند. در یکی از مهدکودک‌های تحت پژوهش، کودکان روزانه دست‌کم چند ساعت در محوطه‌ای جنگلی میان درختان، بوته‌ها، شن، گل‌ولای و تراشه‌های چوب بازی می‌کنند. این مهدکودک یکی از ۴۳ مرکز حاضر در یک پروژه پژوهشی سه‌ ساله است که با بررسی میکروب‌های پوست، بزاق و مدفوع، و همچنین نمونه‌های خون و مو، تاثیر افزایش تماس کودکان با طبیعت را بر سیستم ایمنی مطالعه می‌کند.  Read More This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field) این پروژه در چارچوب پژوهشی به سرپرستی ماریا روسلوند انجام می‌شود. او در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷، خاک جنگل، تورب و جعبه‌های کاشت را به محوطه یک مهدکودک منتقل کرد و وضعیت باکتری‌های پوست، بزاق و روده کودکان را پس از ۲۸ روز بازی منظم و بار دیگر پس از یک سال بررسی کرد. یک سال بعد، تنوع میکروبی پوست کودکانی که در محیط شبیه کف جنگل بازی کرده بودند از کودکانی که در محوطه آسفالت‌شده بازی می‌کردند بیشتر بود. همچنین باکتری‌های بیماری‌زای کمتری روی پوست آنها مشاهده شد. در آزمایشی دیگر، گروهی از کودکان در جعبه شنی حاوی خاک با تنوع میکروبی بالا و گروهی دیگر در محیطی مشابه اما با تنوع میکروبی کمتر بازی کردند. علاوه بر افزایش برخی باکتری‌های پوست در گروه نخست، تغییراتی در سیتوکین‌های خون آنها مشاهده شد که با تنظیم عملکرد سیستم ایمنی ارتباط دارد. این یافته‌ها با «فرضیه تنوع زیستی» همخوانی دارند؛ بر اساس این فرضیه، هوا، گیاهان و خاک غنی از میکروب‌های متنوع بر میکروبیوم (مجموعه میکروبی) انسان و در نتیجه سلامت اثر می‌گذارند. در تحقیق روسلوند، افزایش تنوع گروهی از باکتری‌ها موسوم به گاماپروتئوباکتریا روی پوست کودکان با افزایش سلول‌های تی تنظیمی مرتبط بود، گلبول‌های سفیدی که به کنترل و حفظ تعادل سیستم ایمنی کمک می‌کنند. با این حال، پژوهشگران هنوز نمی‌توانند بگویند تماس با طبیعت از بیماری‌هایی مانند آسم، اگزما یا آلرژی جلوگیری می‌کند. گرونروس می‌گوید یافته‌ها فقط نشان می‌دهند چنین تماسی ممکن است احتمال برخی اختلال‌های مرتبط با سیستم ایمنی را کاهش دهد. آثار مشابهی در بزرگسالان نیز مشاهده شده است. در یک پژوهش، افرادی که طی زمستان یک ماه در فضای بسته با خاک دارای تنوع میکروبی بالا سبزی پرورش دادند، افزایش تنوع باکتری‌های پوست و سیتوکین‌های ضدالتهابی خون داشتند؛ این تغییر در گروه استفاده‌کننده از خاک با تنوع میکروبی پایین مشاهده نشد. در مطالعه‌ای دیگر، نصب «دیوارهای سبز» متشکل از گیاهان زنده در دفاتر فنلاند پس از دو هفته با افزایش تنوع میکروب‌های پوست کارکنان، کاهش سیتوکین‌های پیش‌التهابی خون و افزایش باکتری‌های لاکتوباسیلوس روی پوست همراه بود. گرونروس می‌گوید شهرها را نیز می‌توان به‌گونه‌ای طراحی کرد که افراد در مسیرهای روزمره مانند رفت‌وآمد به محل کار یا مدرسه، بدون نیاز به برنامه‌ریزی جداگانه، تماس بیشتری با طبیعت داشته باشند. میکروبیوم پوستباکتری‌های پوستسیستم ایمنیسیتوکینسلول‌های تیخاک‌بازیتقویت سیستم ایمنیوجود باکتری‌های بیشتر روی پوست لزوما مضر نیست. تنوع بالای میکروبی می‌تواند مانع غالب شدن باکتری‌های بیماری‌زا شود و تعادل مجموعه میکروب‌های پوست را حفظ کندایندیپندنت فارسیجمعه, سِپتامبر 11, 2026 - 20:00 <p>عکس تزیینی‌، دو کودک خاک‌بازی می‌کنند‌ــ Canva</p> علومrelated nodes: چطور برخی بیماری‌های خاص با «سرقت» سیستم ایمنی بدن را آسیب‌پذیرتر می‌کنند؟دانشمندان بخش جدیدی در سیستم ایمنی بدن کشف کردندشست‌وشوی زیاد پوست می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌ها را افزایش دهدType: newsSEO Title: خاک‌بازی فقط سرگرمی نیست، سیستم ایمنی را هم تقویت می‌کندInner related node: چطور برخی بیماری‌های خاص با «سرقت» سیستم ایمنی بدن را آسیب‌پذیرتر می‌کنند؟دانشمندان بخش جدیدی در سیستم ایمنی بدن کشف کردندشست‌وشوی زیاد پوست می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌ها را افزایش دهدcopyright: