مرگ لاریجانی؛ حذف ستون کلیدی رژیم برای فروپاشی حکومت کافی است؟

جمهوری اسلامی روز سه‌شنبه تایید کرد که اسرائیل علی لاریجانی را در حمله‌ شبانه ترور کرده است، یکی از مهم‌ترین مقام‌های جمهوری اسلامی که تا آن زمان از حملات آمریکا و اسرائیل جان سالم به در برده بود. لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی بود و پس از ترور رهبر جمهوری اسلامی در حمله ۲۸ فوریه اسرائیل، به چهره کلیدی رژیم تبدیل شده بود. او معاون برگزیده خامنه‌ای بود و پس از مرگ خامنه‌ای، بسیاری او را در عمل رهبر جمهوری اسلامی می‌دانستند. جاناتان شانزر، معاون ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، گفت: «خامنه‌ای لاریجانی را کسی می‌دید که انقلاب اسلامی را به ارث خواهد برد و آن را ادامه خواهد داد؛ و این روند اکنون به‌طور جدی مختل شده است.» لاریجانی که از چهره‌های درون‌ساختاری نظام و برخاسته از یک خانواده‌ روحانی سرشناس بود، مسئولیت هدایت مهم‌ترین مسائل جمهوری اسلامی را بر عهده داشت. او بر تلاش‌های جمهوری اسلامی برای دستیابی به توافق هسته‌ای با آمریکا نظارت داشت و باور عمومی بر این است که شخصا سرکوب مرگبار اعتراض‌های مردمی در ژانویه را مدیریت کرده است. وزارت خزانه‌داری آمریکا هنگام اعلام تحریم‌ها علیه لاریجانی گفت: «لاریجانی از نخستین رهبران جمهوری اسلامی بود که در واکنش به مطالبات مشروع مردم ایران، خواستار خشونت شد.» لاریجانی که سابقه عضویت در سپاه پاسداران را داشت، از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ به‌عنوان مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای فعالیت کرد. او زمانی پیشنهادهای اروپا برای توقف تولید سوخت هسته‌ای را «تعویض مروارید با آب‌نبات» توصیف کرده بود. در سال ۲۰۰۵، لاریجانی برای نخستین بار ریاست شورای عالی امنیت ملی را بر عهده گرفت. اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، روز سه‌شنبه لاریجانی را متهم کرد که طراح ربایش و قتل سربازان ارتش اسرائیل در سال ۲۰۰۶ بوده است، اقدامی که به جنگ دوم لبنان انجامید. هرتزوگ گفت: «آن روز صبح، او از لبنان پرواز کرد. او در مقام رئیس شورای امنیت ملی آنجا بود‌ــ آمده بود تا با حسن نصرالله این عملیات را برنامه‌ریزی کند و به او چراغ سبز بدهد.» لاریجانی از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ رئیس مجلس بود، در این دوره‌ جمهوری اسلامی در سال ۲۰۱۵ توافق برجام را با آمریکا و پنج قدرت دیگر امضا کرد. Read More This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field) او در سال ۲۰۰۵ نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شد، اما موفق نشد. بعدها، تلاش کرد در انتخابات ۲۰۲۱ و ۲۰۲۴ شرکت کند، اما شورای نگهبان هر دو بار او را رد صلاحیت کرد و مسائلی از جمله سبک زندگی و روابط خانوادگی در خارج از کشور را دلیل رد صلاحیت عنوان کرد. لاریجانی در اوت سال گذشته، پس از جنگ ۱۲ روزه، بار دیگر به‌عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. خامنه‌ای ماه گذشته لاریجانی را برای آماده‌سازی زمینه مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم با آمریکا به عمان فرستاد. او همچنین در ماه‌های اخیر چندین سفر به مسکو داشت تا درباره مسائل امنیتی گفت‌وگو کند. میر بن‌شبات، مشاور پیشین امنیت ملی بنیامین نتانیاهو، گفت: «جایگاه و نفوذ او بسیار فراتر از سمت رسمی‌اش بود.» بن‌شبات افزود لاریجانی پس از مرگ خامنه‌ای «مبارزه علیه اسرائیل را مدیریت می‌کرد و هماهنگ‌کننده اصلی نهادهای امنیتی بود». بحران بی‌سابقه اکنون پرسش اصلی این است که ترور لاریجانی چه تاثیر عملی بر توان جمهوری اسلامی برای ادامه پاسخ نظامی منسجم به حملات هوایی آمریکا و اسرائیل خواهد داشت، و حتی چه اثری بر بقای رژیم می‌گذارد. پیش از مرگ لاریجانی، ده‌ها مقام ارشد دیگر جمهوری اسلامی نیز بمباران‌های ۱۸ روز اخیر کشته شده بودند. بن‌شبات گفت این حملات «روند قطع و فروپاشی زنجیره فرماندهی ایدئولوژیک، سیاسی و عملیاتی رژیم را ادامه می‌دهد و آن را در وضعیتی بحرانی و بی‌سابقه قرار داده است». در حال حاضر، مشخص نیست چه کسی امور را اداره می‌کند. مجتبی خامنه‌ای، پسر رهبر پیشین، به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی منصوب شده است، اما گفته می‌شود در حمله‌ای که پدرش را کشته شد، زخمی شده و از آن زمان دیده نشده است. با این حال، این وضعیت لزوما به‌معنای پایان رژیم نیست. نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، حماس و حزب‌الله، نیز ضربات سنگین اسرائیل را متحمل شده‌اند، اما همچنان فعال‌اند. البته، با این تفاوت که آن‌ها با جمعیت خشمگین خواهان سرنگونی رژیم روبه‌رو نبودند. مایکل ماکوفسکی، رئیس موسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، گفت: «مرگ لاریجانی می‌تواند مردم ایران را دلگرم کند و در مقطعی، آن‌ها را به قیام دوباره علیه رژیم تشویق کند.» نتانیاهو در پی بهره‌برداری فوری از این حمله است. او شامگاه شنبه در پیامی به زبان انگلیسی خطاب به مردم ایران، از آن‌ها خواست «جشن آتش» را برگزار کنند. چهارشنبه‌سوری که شامگاه آخرین سه‌شنبه سال برگزار می‌شود و جمهوری اسلامی آن را آیینی غیراسلامی می‌داند، اغلب با اعتراض‌های ضدحکومتی همراه است. نتانیاهو گفت: «جشن بگیرید و نوروزتان مبارک»، و به مردم ایران اطمینان داد که «ما از بالا نظاره‌گر هستیم». شانزر گفت: «حذف رهبران ارشد قطعا بر نحوه نگاه مردم ایران به تحولات آینده تاثیر خواهد گذاشت.» هیچ‌کس دقیقا نمی‌داند مرحله بعدی جنگ چه خواهد بود و آیا کشته شدن لاریجانی برای بازگرداندن معترضان به خیابان‌ها کافی است یا خیر. حتی اگر این‌طور نباشد، توانایی اسرائیل در شناسایی و هدف‌گیری یکی از مهم‌ترین چهره‌های رژیم ۱۸ روز پس از آغاز جنگ، نشان‌دهنده نفوذ عمیق اطلاعاتی در حساس‌ترین بخش‌های جمهوری اسلامی است. به نظر می‌رسد غافلگیری‌های بیشتری از جانب اسرائیل در راه باشد. ترجمه از تایمز اسرائیل ایرانعلی لاریجانیکشته شدن لاریجانیترور لاریجانیجنگ ایرانحمله اسرائیل به جمهوری اسلامیحمله آمریکا به جمهوری اسلامیتوانایی اسرائیل در شناسایی و هدف‌گیری یکی از مهم‌ترین چهره‌های رژیم ۱۸ روز پس از آغاز جنگ، نشان‌دهنده نفوذ عمیق اطلاعاتی در حساس‌ترین بخش‌های جمهوری اسلامی استلازار برمنپنج شنبه, مارس 19, 2026 - 09:45 <p>علی لاریجانی، دبیر پیشین شورای عالی امنیت ملی‌ــ ایرنا</p> دیدگاهrelated nodes: از خامنه‌ای تا خطیب؛ حذف کامل زنجیره فرماندهی نظام وال‌استریت ژورنال: اسرائیل مقام‌های جمهوری اسلامی را در مخفیگاه‌هایشان یکی پس از دیگری شکار می‌کندکشته شدن پیاپی سران جمهوری اسلامی؛ چه کسی جایگزین علی لاریجانی می‌شود؟Type: newsSEO Title: مرگ لاریجانی؛ حذف ستون کلیدی رژیم برای فروپاشی حکومت کافی است؟Inner related node: از خامنه‌ای تا خطیب؛ حذف کامل زنجیره فرماندهی نظام وال‌استریت ژورنال: اسرائیل مقام‌های جمهوری اسلامی را در مخفیگاه‌هایشان یکی پس از دیگری شکار می‌کندکشته شدن پیاپی سران جمهوری اسلامی؛ چه کسی جایگزین علی لاریجانی می‌شود؟copyright: