موسیقی زیرزمینی در افغانستان؛ کمیاب شدن ساز در دوران طالبان

در حکومت طالبان که ساز‌ها و آلات موسیقی در افغانستان تولید نمی‌شود، برخی سازها از جمله گیتار، هارمونیه و کیبورد، کمیاب شده است و اهالی موسیقی و هنرجویان نمی‌توانند این سازها را به‌‌آسانی از بازار تهیه کنند. ممنوعیت فروش آزادانه آلات و ادوات موسیقی هنرجویانی را که در دوران حاکمیت طالبان به شکل مخفی و زیرزمینی فعالیت موسیقی دارند، با مشکل مواجه کرده است. در افغانستان فقط تعدادی استادکار که تنها سازهای موسیقی سنتی از جمله طبله، رباب، دوتار و دمبوره می‌سازند، حضور دارند که آن‌ها هم پنهانی و مخفیانه فعالیت می‌کنند. سازهایی از جمله گیتار در دوران نظام جمهوریت از کشورهای همسایه افغانستان، از جمله ایران، وارد می‌شد، اما رژیم طالبان اکنون در گذرگاه‌های مرزی محموله‌های وارداتی را بررسی می‌کند و اجازه ورود سازهای موسیقی را نمی‌دهد.  Read More This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field) پس از روی کار آمدن مجدد رژیم طالبان، تعداد زیادی از اهالی موسیقی افغانستان را ترک کردند، با این حال هنوز هم شماری از استادان موسیقی، از جمله محمد (نام مستعار) نوازنده گیتار، همچنان به آموزش گیتار به شکل حضوری و آنلاین در افغانستان ادامه می‌دهد. ایندیپندنت فارسی برای افشا نشدن هویت این مدرس گیتار، نام واقعی و محل سکونت او را ذکر نمی‌کند.  محمد می‌گوید که شماری از دختران ساکن استان‌های مختلف افغانستان از جمله کابل و بلخ، برایش در شبکه‌های اجتماعی پیام می‌گذارند که به آن‌ها گیتار آموزش دهد، اما این دختران گیتار ندارند و نمی‌توانند آن را از بازار خریداری کنند.  او می‌گوید: «دختران به یاد گرفتن گیتار علاقه زیادی دارند، اما گیتار ندارند. بدون ساز، امکان ندارد کسی گیتار یاد بگیرد. اگر کسی نیم ساعت در آموزشگاه گیتار آموزش ببیند، نیاز دارد که ساعت‌ها در خانه با گیتارتمرین کند، اما گیتار برای خریداری در افغانستان نیست. گیتار را باید از ایران بیاورند که از مرز عبور دادن آن خیلی سخت است.»  این مدرس گیتار می‌گوید که حتی اگر سیم گیتار به مشکل بخورد و نیاز به تعویض داشته باشد، باید ماه‌ها منتظر بماند تا این سیم را از ایران وارد کنند.  محمد از اینکه می‌بیند دختران نمی‌توانند برای خود گیتار بخرند و او هم نمی‌تواند کاری برایشان بکند، ناراحت است: «من گیتار را حضوری یا با رفتن به خانه هنرجویان آموزش می‌دهم، اما وقتی کسی گیتار نداشته باشند، نمی‌توانم به او آموزش بدهم. در این دوران هم من نمی‌توانم گیتارم را با خود به این خانه و آن خانه ببرم، چون این باعث می‌شود طالبان مرا شناسایی کنند.»  در دوران حاکمیت مجدد طالبان در افغانستان موسیقی کلا ممنوع است، اما محمد می‌گوید که به هر قیمت ممکن می‌خواهد بیش از یک دهه تجربه خود در بخش موسیقی، به‌ ویژه هنر گیتارنوازی را به هنرجویان منتقل کند. او تاکید دارد که در شرایط کنونی که طالبان موسیقی را ممنوع کرده‌اند، بیشتر از هر زمان دیگر نیاز است که او و دیگر مدرسان موسیقی با برگزاری کلاس‌های زیرزمینی و مخفی، علاقه‌مندان را آموزش بدهند، تا موسیقی در داخل افغانستان به فراموشی سپرده نشود.  دوستان و نزدیکان محمد بارها به او هشدار داده‌اند که از موسیقی و آموزش زیرزمینی به هنرجویان دست بکشد، اما او می‌گوید حاضر است این ریسک را به جان بخرد و تجربه‌اش را به دیگران منتقل کند.  او می‌گوید: «در افغانستان هنر، به‌‌ویژه هنر موسیقی، مرده است. تعداد خیلی کمی از استادان هنر موسیقی جرات می‌کنند موسیقی درس دهند. دوستان نمی‌خواهند با آموزش موسیقی حطر کنند، اما آموزش موسیقی در فرصت خوب و شرایط مساعد که کاری ندارد. مهم این است حالا که نیاز است ما کاری بکنیم تا چراغ موسیقی خاموش نشود.»  عاصی، ۲۴ ساله، یکی از ساکنان کابل، بارها برای خریداری گیتار اقدام کرده، اما نتوانسته است که برای خود گیتار بخرد. او علاقه دارد آموزش گیتار را آغاز کند، اما در دوران حاکمیت مجدد طالبان، تهیه ساز مانند گذشتن از هفت‌ خان رستم است.  او می‌گوید: «از خانواده و اقوام ما کسی نیست که بداند از کجا می‌شود گیتار خرید. من هرچه تلاش کردم و می‌کنم، گیتار پیدا نکردم. کاش می‌شد یک گیتار داشتم و حالا که خانه‌‌نشینم، آهنگ‌های مورد‌علاقه‌ام را با گیتار بنوازم، اما نمی‌دانم که این آرزوی من عملی می‌شود، یا خیر.»  عاصی به امید روزی است که در افغانستان هم تحصیل و هم کار زنان و دختران آزاد شود و آن‌ها بتوانند بر اساس علاقه‌‌شان موسیقی فرا بگیرند، اما عملی شدن این آرزو در دوران حاکمیت طالبان غیرممکن به نظر می‌رسد.  محتسبان امر به معروف طالبان سازهای موسیقی مردم و هنرمندان را جمع‌ می‌کنند و سپس آن‌ها در آتش می‌سوزانند و ویدیو و عکس‌های آتش زدن این آلات موسیقی را از طریق رسانه‌های وابسته به خود و همچنین شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند. افغانستان تنها کشور جهان است که در آن هنر موسیقی و نواختن ساز به‌کل ممنوع است.  افغانستانموسیقیگیتارطالبانموسیقی فولکورزنانمحتسبان امر به معروف طالبان سازهای مردم و هنرمندان را جمع‌ می‌کنند و سپس در آتش می‌سوزانندواجد روحانیدوشنبه, مه 18, 2026 - 11:30 <p class="rtejustify" dir="rtl">نیروهای طالبان در انستیتو ملی موسیقی افغانستان در کابل‌ــ WAKIL KOHSAR / AFP</p> موسیقیjw id: ze4LXvnKrelated nodes: آتش‌زدن آلات موسیقی در هرات؛ طالبان: «موسیقی حرام است» افغانستان تحت سلطه طالبان؛ سرزمین بی ساز و آوازصدای ماندگار احمد ظاهر پس از ۴۶ سال هنوز زنده است Type: videoSEO Title: موسیقی زیرزمینی در افغانستان؛ کمیاب شدن ساز در دوران طالبانInner related node: آتش‌زدن آلات موسیقی در هرات؛ طالبان: «موسیقی حرام است» افغانستان تحت سلطه طالبان؛ سرزمین بی ساز و آوازصدای ماندگار احمد ظاهر پس از ۴۶ سال هنوز زنده است copyright: