سرنوشت جنگ میان جمهوری اسلامی و آمریکا به اورانیوم با غلظت بالا گره خورده، که ماده‌ای کلیدی برای ساخت سلاح هسته‌ای است. برآوردها نشان می‌دهد جمهوری اسلامی در حال حاضر به اندازه‌ای اورانیوم با غلظت بالا در اختیار دارد که بتواند تا ۱۰ بمب هسته‌ای تولید کند. با این حال، بازرسان بین‌المللی از ژوئن گذشته و پس از حملات آمریکا و اسرائیل به سه سایت هسته‌ای، اجازه راستی‌آزمایی ذخایر اورانیوم ایران را نداشته‌اند. در جریان جنگ اخیر، دونالد ترامپ بارها تاکید کرده است که آمریکا هر مقدار از این مواد باقی مانده باشد را به دست خواهد آورد، چه از طریق حضور نظامی در محل باشد و چه از راه دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی تا این ذخایر اورانیوم به آمریکا منتقل شود. پیش‌تر نیز نمونه‌ای از این عملیات اجرا شده است و می‌تواند به‌عنوان الگویی برای خروج اورانیوم با غلظت بالا از ایران مطرح شود. اندرو وبر، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا، در گفت‌و‌گو با برنامه «۶۰ دقیقه» سی‌بی‌اس نیوز، به دوره پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی اشاره می‌کند، زمانی که نگرانی‌هایی درباره تلاش جمهوری اسلامی برای دستیابی به مواد هسته‌ای در منطقه وجود داشت. وبر در سال ۱۹۹۴ دیپلماتی جوان در قزاقستان بود، کشوری که پس از فروپاشی شوروی، چهارمین زرادخانه بزرگ هسته‌ای جهان را در اختیار داشت. بخشی از این زرادخانه به‌جامانده از شوروی در یک کارخانه‌ نگهداری می‌شد. وبر می‌گوید: «ما از وجود این کارخانه اطلاع داشتیم و می‌دانستیم در بخش انرژی هسته‌ای فعالیت می‌کند، اما نمی‌دانستیم که ذخیره‌ای از اورانیوم با غلظت بالا و قابل استفاده تسلیحاتی در آنجا وجود دارد.» پس از ماه‌ها تلاش دیپلماتیک و جلب اعتماد مدیر کارخانه، وبر سرانجام یادداشتی دریافت کرد که اهمیت موضوع را آشکار کرد. در این یادداشت آمده بود: «اورانیوم-۲۳۵ با غلظت ۹۰ درصد، ۶۰۰ کیلوگرم.» وبر می‌گوید این میزان معادل ده‌ها سلاح هسته‌ای است. اورانیوم با غلظت ۹۰ درصد آماده استفاده در ساخت بمب است. این موضوع به اطلاع بیل کلینتون، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، رسید و در نهایت توافقی میان دو کشور حاصل شد که آمریکا این ذخایر را منتقل کند تا از دسترسی کشورهایی مانند جمهوری اسلامی ایران و کره شمالی به آن جلوگیری شود. این عملیات که «پروژه یاقوت کبود» (Project Sapphire) نام داشت، با سرپرستی وبر اجرا شد. تصاویری که وبر با دوربین شخصی‌اش گرفت نشان می‌داد حدود ۶۰۰ کیلوگرم اورانیوم با درجه تسلیحاتی در مخازنی نگهداری می‌شد که تنها محافظش یک قفل ساده و یک زن مسلح به سلاح کمری بود. در این عملیات محرمانه، سه هواپیمای باری سی‌-‌۵ گلکسی به قزاقستان اعزام شدند و ۳۱ متخصص از وزارت دفاع و انرژی آمریکا در آن مشارکت داشتند. تیم‌ها ۴۵۰ بشکه مخصوص حمل مواد هسته‌ای همراه داشتند که حتی در صورت سقوط هواپیما نیز مقاوم بودند. کل عملیات به‌‌صورت محرمانه و تحت پوشش ماموریتی بشردوستانه انجام شد و هیچ‌گونه اطلاعاتی به بیرون درز نکرد. به گفته وبر، بیش از ۳۰ نفر حدود پنج تا شش هفته کار کردند تا عملیات بسته‌بندی را تکمیل کنند، و هیچ‌کس حتی نمی‌دانست آن‌ها آنجا هستند. کل ذخیره اورانیوم‌ در شرایطی دشوار و با وجود جاده‌های یخ‌زده و لغزنده، در کامیون‌های فرسوده دوران شوروی بارگیری و سپس، با هواپیما به آمریکا منتقل شدند. این مواد به مرکز وزارت انرژی در اوک‌ریج در ایالت تنسی برده شدند. وبر درباره روند خروج اورانیوم از کارخانه می‌گوید: «آن شب جاده‌ها یخ زده بود و کامیون‌ها سر می‌خوردند. آن لحظه، مواد در آسیب‌پذیرترین وضعیت بودند. ما نمی‌خواستیم ایرانی‌ها یا گروه‌های جرایم سازمان‌یافته بفهمند که این مواد در حال انتقال است. خیلی مهم بود که هیچ‌کس از جابه‌جایی این مواد در آن شب سرد و برفی مطلع نشود.» در ادامه گفت‌و‌گو، این پرسش مطرح می‌شود که آیا عملیاتی مشابه در ایران امکان‌پذیر است یا خیر. وبر می‌گوید اجرای چنین ماموریتی در ایران بدون خطرپذیری بالا ممکن نیست و نیازمند استقرار هزاران نیروهای نظامی آمریکایی برای تامین امنیت تاسیسات هنگام حفاری و خروج اورانیوم خواهد بود، به‌ویژه در سایت‌هایی مانند تاسیسات اصفهان که در عمق زمین قرار دارند. بازرسان بین‌المللی می‌گویند بیشتر اورانیوم با غلظت بالا در مخازنی به اندازه کپسول غواصی نگهداری می‌شود. گفته می‌شود این مخازن در تونل‌هایی عمیق قرار دارند که حتی بمب‌های سنگرشکن آمریکا ممکن است به آن‌ها نرسند. تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی در هفته‌های منتهی به جنگ، ورودی تونل‌ها را با خاک مسدود کرده است. دو هفته پیش نیز تصاویری از ایجاد موانع جاده‌ای منتشر شد. تحلیلگران این اقدام را نشانه نگرانی تهران از حمله احتمالی آمریکا یا اسرائیل به این تاسیسات می‌دانند.  متیو بون، مشاور هسته‌ای سابق کاخ سفید، با اشاره به نگرانی تهران از احتمال حمله به محل نگهداری ذخایر اورانیوم، می‌گوید نیروهای ویژه آمریکا مدت‌ها است برای عملیات در تاسیسات عمیق زیرزمینی آموزش دیده‌اند. او در ادامه می‌افزاید اطلاعات ماهواره‌ای فقط فعالیت‌های سطحی را نشان می‌دهد و امکان مشاهده فعالیت‌های زیرزمینی وجود ندارد. او همچنین تاکید می‌کند که ادعای نابودی کامل برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی دقیق نیست، زیرا تهران همچنان مواد کافی برای ساخت چندین بمب هسته‌ای را در اختیار دارد. به گفته بازرسان سازمان ملل، جمهوری اسلامی حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غلظت ۶۰ درصد در اختیار دارد که با اندکی غنی‌سازی بیشتر می‌تواند برای ساخت ۱۰ تا ۱۱ بمب هسته‌ای استفاده شود. در کنار این موضوع، نگرانی‌هایی درباره کوه کلنگ گزلا نیز مطرح است که گمان می‌رود تاسیساتی هسته‌ای در عمق سنگ‌های سخت این کوه قرار داشته باشد. اسکات روکر، مقام پیشین اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا، می‌گوید انتقال چنین موادی فقط در صورت همکاری کشور میزبان امکان‌پذیر است و در تمامی عملیات‌های پیشین، توافق میان طرف‌ها نقش کلیدی داشته است. روکر در انتقال مواد هسته‌ای از کشورهای مختلف به آمریکا برای نگهداری ایمن نقش داشته است. این نهاد تاکنون بیش از ۷.۲ تن اورانیوم با غلظت بالا را منتقل کرده است. در همین حال، دونالد ترامپ اعلام کرده جمهوری اسلامی با واگذاری ذخایر اورانیوم موافقت کرده است، اما مقام‌های جمهوری اسلامی این موضوع را تکذیب کرده‌اند. رابرت هاروارد، معاون پیشین فرماندهی مرکزی آمریکا، می‌گوید اجرای عملیات نظامی برای دستیابی به این مواد ممکن است، اما پرخطر و نیازمند حضور گسترده نیروهای نظامی است. او می‌گوید: «باید کنترل منطقه را در دست گرفت، با مقاومت مواجه می‌شوید، باید با زور وارد شوید. همه این‌ها خطرات ذاتی چنین عملیاتی است، اما ما توان انجام آن را داریم.» پیش‌بینی می‌شود برای موفقیت چنین عملیاتی، نیروهای آمریکایی باید محدوده‌ای امنیتی اطراف هر تاسیساتی که وارد آن می‌شوند ایجاد کنند، ممکن است نیاز باشد برای پاکسازی آوار بولدوزر بیاورند و حتی باند فرود بسازند. هاروارد می‌گوید: «این همان کاری است که ارتش ما انجام می‌دهد. وقتی به افغانستان رفتیم، در بیابان باند فرود ساختیم و هواپیماهای سی‌ـ‌۱۷ را آنجا آوردیم.» هاروارد توانایی حملات پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی را مهم‌ترین تهدیدی می‌داند که می‌تواند نیروهای آمریکایی را در معرض خطر قرار دهد. در پایان، متیو بون تاکید می‌کند هرگونه توافق هسته‌ای باید بر اساس راستی‌آزمایی باشد، نه اعتماد. او می‌گوید با توجه به بی‌اعتمادی موجود، رسیدن به راه‌حلی پایدار برای برنامه هسته‌ای ایران دشوار خواهد بود. ایرانآمریکااورانیوم با غلظت بالااورانیوم ۶۰ درصدیانتقال ذخایر اورانیومبرنامه هسته‌ای ایراندستیابی به سلاح هسته‌ایمعاون پیشین فرماندهی مرکزی آمریکا:«باید کنترل منطقه را در دست گرفت،با مقاومت مواجه می‌شوید این خطر ذاتی چنین عملیاتی است، اما ما توان انجام آن را داریم. وقتی به افغانستان رفتیم، در بیابان باند فرود ساختیم و هواپیماهای سی‌ـ‌۱۷ را آنجا آوردیم.»ایندیپندنت فارسیسه شنبه, آوریل 21, 2026 - 17:15 <p>عکس ترکیبی از نیروهای ویژه آمریکا و تاسیسات هسته‌ای ایران‌ــ REUTERS/US Army</p> سیاسی و اجتماعیrelated nodes: ترامپ: ذخایر اورانیوم غنی‌شده را به هر شکل ممکن از جمهوری اسلامی می‌گیریمبشکه‌های آبی‌رنگی که در روزهای پیش از جنگ ۱۲ روزه به کوه اصفهان منتقل شد چه بودند؟آمریکا برای دستیابی به ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی چه خواهد کرد؟Type: newsSEO Title: چه اقداماتی برای خارج کردن ذخایر اورانیوم از ایران لازم است؟Inner related node: ترامپ: ذخایر اورانیوم غنی‌شده را به هر شکل ممکن از جمهوری اسلامی می‌گیریمبشکه‌های آبی‌رنگی که در روزهای پیش از جنگ ۱۲ روزه به کوه اصفهان منتقل شد چه بودند؟آمریکا برای دستیابی به ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی چه خواهد کرد؟copyright: